سرمایه‌گذاری عجیب Founders Fund ، از اسپیس‌ایکس تا استارتاپی برای کاهش رنج ماهی‌ها

در رویداد اخیر StrictlyVC که توسط TechCrunch در لس‌آنجلس برگزار شد، گفت‌وگوی جالبی میان سیف خواجه، بنیان‌گذار استارتاپ Shinkei Systems، و دلیان آسپاروهوف، شریک سرمایه‌گذاری Founders Fund، شکل گرفت. موضوع بحث چیزی نبود که معمولاً در یک رویداد سرمایه‌گذاری شنیده شود:

«چطور می‌توان فهمید یک ماهی دچار استرس شده است؟»

شاید این سؤال عجیب به نظر برسد، اما پاسخ به همین سؤال پایه و اساس کسب‌وکار Shinkei را تشکیل می‌دهد.

رباتی که ماهی را در چند ثانیه شناسایی و فرآوری می‌کند

شرکت Shinkei رباتی به نام Poseidon ساخته است؛ دستگاهی تقریباً هم‌اندازه یک یخچال که روی قایق‌های ماهیگیری نصب می‌شود.

این ربات با استفاده از بینایی کامپیوتری، گونه ماهی را تشخیص می‌دهد، محل دقیق مغز آن را پیدا می‌کند و سپس با یک فرآیند سریع، ماهی را به شکلی کنترل‌شده از بین می‌برد تا از تقلا، خفگی و استرس طولانی‌مدت جلوگیری شود.

در نگاه اول شاید این روش خشن به نظر برسد، اما در مقایسه با روش‌های سنتی که ممکن است مرگ ماهی از چند دقیقه تا یک ساعت طول بکشد، رویکرد بسیار انسانی‌تری محسوب می‌شود.

چرا استرس ماهی اهمیت دارد؟

بر اساس تحقیقات، زمانی که ماهی در شرایط استرس شدید قرار می‌گیرد، هورمون‌های استرس و اسید لاکتیک در بدن آن افزایش پیدا می‌کند.

این اتفاق دو پیامد مهم دارد:

• کاهش کیفیت و طعم گوشت
• کوتاه‌تر شدن مدت ماندگاری محصول

به همین دلیل صنعت غذا سال‌هاست به دنبال روش‌هایی برای کاهش استرس ماهی‌ها پیش از فرآوری است.

الهام از یک تکنیک سنتی ژاپنی

فناوری Shinkei در واقع نسخه صنعتی و خودکار روشی سنتی به نام Ike Jime است.

این تکنیک که قرن‌ها در ژاپن مورد استفاده قرار گرفته، توسط ماهیگیران حرفه‌ای بلافاصله پس از صید انجام می‌شود. هدف آن مرگ سریع ماهی و تخلیه خون برای جلوگیری از فساد زودهنگام گوشت است.

این فرآیند باعث می‌شود گوشت ماهی برای چند روز یا حتی بیشتر قابل نگهداری باشد و در این مدت آنزیم‌ها به‌آرامی ساختار عضلات را تجزیه کنند؛ فرآیندی که به ایجاد طعم عمیق و معروف اومامی در ساشیمی‌های باکیفیت منجر می‌شود.

ایده‌ای که از یک مقاله فلسفی شکل گرفت

داستان شکل‌گیری Shinkei برای یک استارتاپ سخت‌افزاری کمی متفاوت است.

سیف خواجه دوران کودکی خود را با سفرهای ماهیگیری خانوادگی در خاورمیانه گذراند، اما ایده اصلی این شرکت زمانی در ذهن او شکل گرفت که در دوران دانشگاه مقاله‌ای با عنوان «اگر ماهی‌ها می‌توانستند فریاد بزنند» را مطالعه کرد.

نویسنده مقاله استدلال می‌کرد که چون ماهی‌ها تار صوتی ندارند، درد و رنج آن‌ها هنگام صید و فرآوری برای انسان‌ها قابل مشاهده نیست و همین موضوع باعث شده توجه کمتری به رفاه آن‌ها شود.

Shinkei فقط یک سازنده ربات نیست

امروزه Shinkei خود را صرفاً یک شرکت رباتیک نمی‌داند.

این شرکت در حال تبدیل شدن به یک زنجیره کامل صید، فرآوری و توزیع ماهی است.

مدل کاری آن به این صورت است:

• ربات Poseidon را به‌صورت رایگان در اختیار ماهیگیران قرار می‌دهد.
• ماهی‌های فرآوری‌شده را با قیمتی بالاتر از نرخ معمول بازار خریداری می‌کند.
• مالکیت کامل صید را در اختیار می‌گیرد.
• محصولات را به مرکز فرآوری خود در تاکوما، واشنگتن منتقل می‌کند.
• ماهی‌ها را با برند اختصاصی Seremoni به بازار عرضه می‌کند.

حضور در فروشگاه‌های لوکس آمریکا

یکی از مهم‌ترین موفقیت‌های تجاری Shinkei همکاری با فروشگاه زنجیره‌ای مشهور Erewhon در لس‌آنجلس است.

در این فروشگاه، محصولات Shinkei با برند Seremoni و با تأکید بر مفاهیمی مانند:

• صید پایدار
• فرآوری انسانی
• کیفیت ممتاز

به فروش می‌رسند.

این همکاری فعلاً به‌صورت آزمایشی آغاز شده اما در صورت استقبال مشتریان می‌تواند به سایر شعب گسترش پیدا کند.

از رستوران‌های میشلن تا بازار ژاپن

به گفته خواجه، Shinkei هم‌اکنون تأمین‌کننده ماهی برای مجموعه‌ای از رستوران‌هاست که در مجموع بیش از ۵۰ ستاره میشلن دارند.

او همچنین مدعی است اتفاقی رخ داده که پیش‌تر تقریباً غیرممکن به نظر می‌رسید:

ژاپن در حال واردات ماهی صیدشده در آمریکا است.

بازار ژاپن همواره محصولات دریایی داخلی خود را باکیفیت‌تر از محصولات آمریکایی می‌دانست، اما کیفیت بالای محصولات Shinkei باعث شده این نگاه تا حدی تغییر کند.

ماندگاری بیشتر؛ مزیت اصلی فناوری Shinkei

اگرچه موضوع رفاه حیوانات بخش مهمی از داستان برند Shinkei است، اما مدیران شرکت معتقدند مزیت اصلی محصول چیز دیگری است.

در شرایط عادی بسیاری از ماهی‌ها بین ۵ تا ۷ روز ماندگاری دارند.

اما به گفته شرکت، این عدد با استفاده از فناوری Shinkei می‌تواند به ۱۲ تا ۱۴ روز برسد و در برخی موارد حتی تا سه هفته نیز کیفیت محصول حفظ شود.

همین ویژگی می‌تواند حجم قابل توجهی از ضایعات صنعت غذا را کاهش دهد.

مشکل بزرگ صنعت غذاهای دریایی

بر اساس برآوردهای Shinkei، حدود ۱۸ درصد محصولات دریایی پیش از رسیدن به فروشگاه‌ها از بین می‌روند.

از سوی دیگر بخش بزرگی از ماهی‌های صیدشده در آمریکا برای فرآوری به کشورهای دیگر، به‌ویژه چین، ارسال می‌شوند و پس از پاک‌سازی و بسته‌بندی دوباره به آمریکا بازمی‌گردند.

این فرآیند علاوه بر افزایش هزینه‌ها، با نگرانی‌هایی درباره شرایط کار و حقوق نیروی انسانی در برخی مراکز فرآوری نیز همراه بوده است.

بازگرداندن زنجیره تولید به داخل آمریکا

استراتژی Shinkei و سرمایه‌گذار آن یعنی Founders Fund بر این فرض استوار است که می‌توان کل زنجیره را در داخل آمریکا مدیریت کرد:

• صید
• فرآوری
• بسته‌بندی
• توزیع

و در عین حال سودآوری مناسبی نیز داشت.

چرا Founders Fund روی Shinkei سرمایه‌گذاری کرده است؟

دلیان آسپاروهوف معتقد است یکی از دلایل جذابیت Shinkei این است که تقریباً هیچ‌کس حاضر نیست زندگی حرفه‌ای خود را صرف ساخت ربات‌هایی برای فرآوری ماهی کند.

همین موضوع باعث شده رقابت در این حوزه بسیار محدود باشد.

او همچنین تأکید کرد برخلاف تصور رایج، بخش بزرگی از سرمایه Founders Fund روی هوش مصنوعی متمرکز نیست و این صندوق همواره به دنبال فرصت‌های غیرمتعارف و کمتر مورد توجه بازار بوده است.

جمع‌بندی

Shinkei نمونه‌ای از استارتاپ‌هایی است که با ترکیب رباتیک، هوش مصنوعی، صنایع غذایی و زنجیره تأمین تلاش می‌کنند یکی از سنتی‌ترین صنایع جهان را متحول کنند.

این شرکت نه‌تنها به دنبال کاهش درد و استرس ماهی‌هاست، بلکه می‌خواهد کیفیت غذا را افزایش دهد، ضایعات را کاهش دهد و مدل جدیدی برای تولید و توزیع محصولات دریایی ارائه کند.

اگر این استراتژی موفق شود، Shinkei می‌تواند به یکی از متفاوت‌ترین سرمایه‌گذاری‌های موفق Founders Fund تبدیل شود؛ شرکتی که تقریباً هیچ‌کس دیگری حاضر به ساخت آن نبوده است.