فناوری‌های راحتی، ما را از زندگی واقعی دور کرده‌اند

یان بوگوست، نویسنده، طراح و استاد دانشگاه، در کتاب جدید خود با عنوان «The Small Stuff: How to Lead a More Gratifying Life» (چیزهای کوچک؛ چگونه زندگی رضایت‌بخش‌تری داشته باشیم) این پرسش را مطرح می‌کند که آیا سیلیکون‌ولی سال‌هاست روی مسائل اشتباهی تمرکز کرده است؟

بوگوست معتقد است فناوری‌هایی که با هدف آسان‌تر کردن زندگی طراحی شده‌اند، در کنار افزایش سرعت و راحتی، انسان را به‌تدریج از تجربه‌های واقعی و حسی دنیای اطرافش دور کرده‌اند. او این پدیده را «غیرمادی شدن زندگی» (Dematerialization) می‌نامد؛ فرآیندی که باعث شده ارتباط مستقیم ما با اشیاء، محیط و حتی ساده‌ترین فعالیت‌های روزمره کمرنگ شود.

این کتاب با الهام از مقاله مشهور بوگوست درباره حذف خودروهای دنده‌دستی آغاز می‌شود؛ مقاله‌ای که نشان می‌داد با گسترش خودروهای برقی، یکی از ملموس‌ترین تجربه‌های رانندگی نیز در حال از بین رفتن است. اما نویسنده می‌گوید این تغییر تنها به خودروها محدود نیست؛ از درهای خودکار گرفته تا سرویس‌های بهداشتی هوشمند، بسیاری از فعالیت‌هایی که زمانی با تعامل فیزیکی انجام می‌شدند، امروز به سیستم‌های خودکار سپرده شده‌اند.

عواملی مانند بوروکراسی، افزایش بهره‌وری، اقتصاد و قوانین نیز نقش مهمی در فاصله گرفتن انسان از دنیای واقعی داشته‌اند. به گفته او، زندگی روزمره به مرور «بافت» و «حس» خود را از دست داده است.

او برای توضیح این موضوع به مثال ساده‌ای اشاره می‌کند؛ ورود به سرویس بهداشتی یک فرودگاه. امروزه سیفون، شیر آب، دستگاه صابون و خشک‌کن دست همگی به‌صورت خودکار عمل می‌کنند. هرچند این فناوری‌ها زندگی را آسان‌تر کرده‌اند، اما همزمان بخشی از تعامل فیزیکی انسان با محیط را نیز حذف کرده‌اند.

بوگوست تأکید می‌کند هدفش حمله به فناوری یا مخالفت با پیشرفت نیست. او معتقد است جامعه بیش از حد بر نقد صنعت فناوری تمرکز کرده و اکنون زمان آن رسیده که افراد، بدون انتظار برای تغییرات بزرگ اقتصادی یا اجتماعی، دوباره ارزش تجربه‌های کوچک و ملموس زندگی را کشف کنند.

از نگاه او، لذت بردن از کارهای ساده، لمس اشیاء، انجام فعالیت‌های روزمره و ارتباط مستقیم با دنیای واقعی می‌تواند بخشی از کیفیت از دست رفته زندگی مدرن را بازگرداند؛ موضوعی که شاید در عصر هوش مصنوعی و اتوماسیون، بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده باشد.